Σχετικά με το Sus.Agri.Food
Αναγκαιότητα υλοποίησης
Η σημασία του Αγροδιατροφικού τομέα για την παγκόσμια και τοπική οικονομία είναι αδιαμφισβήτητη. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία για το 2019, η βιομηχανία τροφίμων, ποτών και καπνού διατηρεί την πρώτη θέση σε αριθμό επιχειρήσεων, ανάμεσα στους κλάδους της μεταποίησης (16.263 επιχειρήσεις σε σύνολο 57.014), και αποτελεί τον μεγαλύτερο εργοδότη της εγχώριας μεταποίησης, με ποσοστό 39%. Την ίδια στιγμή, το 2020, ο εγχώριος αγροτικός κλάδος συνεισέφερε το 4,7% της συνολικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ), ενώ απασχολεί πάνω από 400 χιλιάδες άτομα, ή ποσοστό που ξεπερνά το 10% του συνόλου του απασχολούμενου δυναμικού.
Σε επίπεδο Ε.Ε., η Ελλάδα κατέχει τη δεύτερη θέση μετά τη Ρουμανία, όσον αφορά τη συνεισφορά της προστιθέμενης αξίας του αγροτικού κλάδου προς το ΑΕΠ το 2020 (3,5%), την τρίτη θέση, μετά τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, το 2019, ως προς την απασχόληση στον αγροτικό τομέα (10%) και την έβδομη θέση ως προς τον πληθυσμό σε αγροτικές περιοχές επί του συνολικού αγροτικού πληθυσμού της Ε.Ε. (3,6%). Το 2020, η Ελλάδα συνέβαλε στο 3,4% της συνολικής αγροτικής παραγωγής της Ε.Ε., επίδοση που την τοποθετεί στην όγδοη θέση.
Η οικονομική κρίση, η πανδημία της COVID19, οι απρόβλεπτες γαιοστρατηγικές εξελίξεις και οι επικείμενες περιβαλλοντικές αλλαγές, λόγω της Κλιματικής Κρίσης, έχουν δημιουργήσει ένα ασταθές περιβάλλον για το υφιστάμενο παραγωγικό μοντέλο αγροδιατροφής της Χώρας μας. Για το λόγο αυτό, απαιτείται άμεσα η ανάπτυξη και εφαρμογή νέων στρατηγικών εργαλείων, τα οποία θα ενισχύσουν και προστατεύσουν τον Αγροδιατροφικό τομέα της Ελλάδας.
Στόχος
Η εμβληματική δράση επικεντρώνεται στο να προτείνει και να δώσει λύσεις μέσω της δημιουργίας ενός έξυπνου πλέγματος (Smart Grid) οικονομικής ανάπτυξης του κλάδου, το οποίο θα βασίζεται στο τρίπτυχο βιωσιμότητα – διατροφική επάρκεια – παραγωγή και διαχείριση γνώσης.
Τελικός στόχος είναι η δημιουργία υποδομών, συνεργειών, ανάπτυξης μεθοδολογικών και ψηφιακών εργαλείων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αγροδιατροφικών συστημάτων της χώρας.
Επιμέρους στόχους του έργου αποτελούν:
- Η απόδοση προστιθέμενης «Ελληνικής Αξίας» στα παραγόμενα Ελληνικά γεωργικά προϊόντα και στα προϊόντα βιομηχανικής μεταποίησης.
- Η υποστήριξη/καθοδήγηση των παραγωγών και της μεταποιητικής βιομηχανίας.
- Η ενίσχυση της μεταποιητικής βιομηχανίας.
- Η προαγωγή της εξωστρέφειας.
- Η ενίσχυση του αγροτουρισμού και του γαστρονομικού τουρισμού.
- H δημιουργία δομών ως διευκολυντές και επιταχυντές υιοθέτησης της καινοτομίας και των εφαρμογών που οι ψηφιακές (ΙοΤ, Γεωργία ακριβείας, blockchain, Τεχνητή Νοημοσύνη κτλ ) και οι βιολογικές (γονιδιωματικές, μεταβολομικές κτλ) τεχνολογίες μπορούν να προσφέρουν.
Μεθοδολογία
Αποτύπωση (mapping) σε όλη την επικράτεια των αλυσίδων αξίας και της γεωγραφικής κατανομής (land resources) των σημαντικών και δυναμικών αγροδιατροφικών αλυσίδων για την αξιολόγηση της βιωσιμότητάς τους στις επικείμενες μεταβολές.
Οι τομείς δράσης του έργου είναι:
– Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης και κατάρτιση στρατηγικής ανάπτυξης για βιώσιμες και ανθεκτικές παραγωγές τροφίμων
– Ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων προβολής εμβληματικών προϊόντων
– Δημιουργία υποδομών για την βελτίωση υφιστάμενων και παραγωγή νέων προϊόντων
– Δημιουργία ενός δικτύου για την προώθηση και την ενίσχυση της συνέργειας μεταξύ ερευνητικών φορέων και επιχειρήσεων με στόχο την παροχή ερευνητικών και αναλυτικών υπηρεσιών.
Η μεθοδολογία του έργου απαρτίζεται από τέσσερις (4) Ενότητες Εργασίας (ΕΕ):
ΕΕ 1: Ανάπτυξη Στρατηγικής για τον Αγροδιατροφικό Κλάδο
Στόχος της ΕΕ 1 είναι η μελέτη και αποτύπωση του κλάδου, ανάλυση εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος, ο καθορισμός της Στρατηγικής, η στοχοθέτηση της και η ανάπτυξη Σχεδίου Δράσης. Παράλληλα η καταγραφή θεσμικών προκλήσεων και ζητημάτων που εμποδίζουν την απρόσκοπτη ανάπτυξη του κλάδου και δρομολόγηση λύσεων σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς.
ΕΕ 2: Επιδεικτικά έργα καινοτομικού χαρακτήρα
Στις δράσεις της ΕΕ 2 θα δοθεί έμφαση στην παραγωγή γνώσης των βασικών κατηγοριών ελληνικών τροφίμων, στην οργάνωση της γνώσης σε βάσεις δεδομένων και στην δημιουργία ψηφιακών εργαλείων για την προώθηση αυτής της γνώσης στους εμπλεκόμενους της αλυσίδας αξίας από το χωράφι στο ράφι και στον καταναλωτή, ως διαδικασία πρόσδοσης προστιθέμενης αξίας στα προϊόντα.
ΕΕ 3: Ανάπτυξη και διατήρηση υποδομών και εγκαταστάσεων
Στόχος της ΕΕ 3 είναι η Ανάπτυξη και διατήρηση υποδομών και εγκαταστάσεων όπως α) Δημιουργία Εθνικής Βιοτράπεζας Μικροβίων Αγροδιατροφικού και Βιομηχανικού ενδιαφέροντος β) Πιλοτικές μονάδες για την ανάπτυξη νέων αγροδιατροφικών προϊόντων και την βελτίωση των υπαρχόντων (πχ τυροκόμισης, μικροοινοποίησης, παραγωγής ελαίων και εκχυλισμάτων).
EE 4: Πρόσβαση σε αναλυτικές υπηρεσίες υψηλής τεχνολογίας
Στόχος της ΕΕ 4 είναι α) Ενίσχυση εργαστηρίων παροχής υπηρεσιών υψηλής τεχνολογικής εξειδίκευσης και αξίας β) Δημιουργία περιφερειακού δικτύου εργαστηρίων παροχής υπηρεσιών έρευνας και ανάπτυξης μέσω ερευνητικών συμβολαίων.
Περιοχές Εφαρμογής
Κεντρική και Δυτική Μακεδονία, με τα παρακάτω προϊόντα στόχου:
- Πράσινη ελιά Χαλκιδικής
- Ελαιόλαδο
- Κονσέρβα ροδάκινου
- Παραδοσιακό γιαούρτι
- Προϊόντα μαύρου χοίρου
- Κρόκο Κοζάνης
- Κουλούρι Θεσσαλονίκης
- Ρύζι
- Μύδια και όστρακα γενικά
- Καρκινοειδή
Ανατολική Μακεδονία – Θράκη με τα παρακάτω προϊόντα στόχου:
- Ελιές και Ελαιόλαδο Μάκρης
- Πατάτα Νευροκοπίου
- Τσάι του βουνού
- Οίνος Δράμας
Στερεά και Δυτική Ελλάδα με τα παρακάτω προϊόντα στόχου:
- Σύκα Κύμης
- Κελυφωτό φιστίκι Αιγίνης
- Μέλι
- Ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας
- Αυγοτάραχο
- Ρετσίνα
Θεσσαλία – Ήπειρος με τα παρακάτω προϊόντα στόχου:
- Γίδινο ξινόγαλα
- Γαλοτύρι
- Τόνος Αλοννήσου
- Παλαιωμένο τσίπουρο
Πελοπόννησος – Ιόνια Νησιά – Κρήτη με τα παρακάτω προϊόντα στόχου:
- Ελαιόλαδο
- Προϊόντα Χαροπιού
- Μέλι
- Γραβιέρα Κρήτης
- Κρασί
Νησιά Βορείου και Νοτίου Αιγαίου με τα παρακάτω προϊόντα στόχου:
- Ελαιόλαδο
- Όσπρια
- Μελίχρωρο
- Λαδοτύρι
- Γραβιέρα Νάξου
- Αλιεύματα
- Κρασί